Tay sưng, nhẫn chật hơn trước: 7 dấu hiệu cần kiểm tra sớm

1. CHIẾC NHẪN BỖNG CHẬT HƠN TRƯỚC

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất lại đến từ vật chúng ta sử dụng hằng ngày.

Chiếc nhẫn trước đây đeo vừa nhưng gần đây khó tháo hơn hoặc để lại vết hằn rõ trên ngón tay. Đồng hồ, vòng tay hoặc phần tay áo cũng có thể cảm thấy chật hơn.

Điều này có thể xảy ra khi bàn tay hoặc cánh tay đang tăng thể tích do dịch tích tụ trong mô.

Một lần thấy nhẫn chật chưa thể kết luận là phù bạch huyết. Nhưng nếu hiện tượng liên tục lặp lại, ngày càng rõ hoặc chỉ xảy ra ở một bên tay, đó là thay đổi đáng để theo dõi.

2. MU BÀN TAY VÀ CÁC NGÓN TRÔNG ĐẦY HƠN

Hãy thử đặt hai bàn tay cạnh nhau.

Nếu một bên bắt đầu đầy hơn, mu bàn tay phồng hơn hoặc các đường gân, khớp và nếp da không còn rõ như bên còn lại, có thể mô ở vùng đó đang chứa nhiều dịch hơn trước.

Ở giai đoạn sớm, sự khác biệt có thể rất nhỏ. Chính vì vậy, người bệnh đôi khi không nhận ra cho đến khi nhẫn chật, tay áo khác đi hoặc nhìn kỹ hai bên mới thấy không còn giống nhau.

Không cần đợi đến khi cả cánh tay sưng lớn mới xem đó là một thay đổi đáng chú ý.

3. MỘT BÊN TAY CÓ CẢM GIÁC NẶNG HƠN

Đây là dấu hiệu rất dễ bị bỏ qua vì cảm giác nặng có thể xuất hiện trước khi tay sưng rõ.

Bạn có thể thấy một bên tay nặng hơn khi làm việc, cánh tay không còn nhẹ như bên còn lại hoặc cuối ngày cảm giác nặng rõ hơn.

Ở người từng điều trị ung thư vú, cảm giác nặng ở tay là một trong những triệu chứng đáng được chú ý khi theo dõi phù bạch huyết.

Nếu cảm giác này mới xuất hiện và thường xuyên lặp lại, đừng chờ đến khi nhìn thấy tay to lên rõ rệt mới đi kiểm tra.

4. DA VÀ MÔ CÓ CẢM GIÁC CĂNG, ĐẦY

Ngoài cảm giác nặng, người bệnh có thể thấy da căng hơn hoặc bên trong tay có cảm giác đầy, tức.

Ví dụ, khi nắm bàn tay lại thấy các ngón căng hơn. Khi gập khuỷu tay cảm giác vùng tay không còn thoải mái. Hoặc đơn giản là cảm thấy một bên tay “khác” bên còn lại dù chưa thể nói chính xác khác ở đâu.

Những cảm giác này đặc biệt đáng chú ý nếu chúng xuất hiện ở bên từng phẫu thuật hoặc điều trị ung thư vú.

5. TAY ÁO, ĐỒNG HỒ HOẶC VÒNG TAY ĐỂ LẠI VẾT HẰN RÕ HƠN

Không chỉ nhẫn, hãy chú ý đến những thứ tiếp xúc với cánh tay mỗi ngày.

Một bên tay áo bỗng bó hơn. Dây đồng hồ để cùng một nấc nhưng cảm thấy chật. Vòng tay hoặc chun để lại dấu sâu hơn bình thường.

Những dấu hiệu này có thể giúp nhận ra sự thay đổi nhỏ về kích thước của tay mà mắt thường chưa dễ nhìn thấy.

Điều quan trọng là so sánh với chính cơ thể mình trước đây, thay vì so tay của mình với tay của người khác.

6. CỬ ĐỘNG TAY KHÔNG CÒN THOẢI MÁI NHƯ TRƯỚC

Khi tay trở nên nặng, căng hoặc đầy hơn, vận động cũng có thể thay đổi.

Bạn có thể thấy nắm tay khó chịu hơn, khuỷu tay hoặc cổ tay căng hơn, hoặc một số công việc hằng ngày khiến cánh tay nhanh nặng và mỏi hơn trước.

Với người sau phẫu thuật ung thư vú, hạn chế vận động còn có thể liên quan đến nhiều vấn đề khác như đau, sẹo hoặc cứng vùng vai – nách. Vì vậy, đây không phải dấu hiệu để tự kết luận phù bạch huyết.

Nhưng nếu hạn chế vận động xuất hiện cùng sưng, nặng hoặc căng ở tay, nên được kiểm tra để tìm nguyên nhân.

7. MỘT BÊN TAY NGÀY CÀNG TO HƠN BÊN CÒN LẠI

Khi lượng dịch tích tụ tăng lên, sự khác biệt giữa hai tay có thể ngày càng rõ.

Đây là lúc việc đánh giá không chỉ dựa vào nhìn bằng mắt. Nhân viên y tế có thể đo chu vi cánh tay, so sánh thể tích giữa hai bên hoặc sử dụng những phương pháp đánh giá phù hợp khác.

Việc đo giúp phát hiện những thay đổi nhỏ và theo dõi xem tình trạng đang ổn định, cải thiện hay tiếp tục tăng.

Đặc biệt với người có nguy cơ phù bạch huyết sau điều trị ung thư vú, phát hiện thay đổi sớm có ý nghĩa hơn nhiều so với chờ đến khi cánh tay đã sưng lớn.

VÌ SAO SAU ĐIỀU TRỊ UNG THƯ VÚ CẦN CHÚ Ý HƠN ĐẾN TÌNH TRẠNG SƯNG TAY?

Hệ bạch huyết ở vùng tay có các đường dẫn lưu đi qua vùng nách.

Trong quá trình điều trị ung thư vú, một số người cần sinh thiết hạch, lấy hoặc nạo hạch vùng nách hay xạ trị. Những can thiệp này có thể ảnh hưởng đến các đường dẫn lưu bạch huyết.

Có thể hình dung trước đây hệ bạch huyết có nhiều “đường” để vận chuyển dịch. Sau điều trị, một phần mạng lưới này có thể bị ảnh hưởng nên khả năng vận chuyển dịch của vùng tay không còn giống trước.

Điều đó không có nghĩa ai điều trị ung thư vú cũng sẽ bị phù bạch huyết. Nhưng người đã có những can thiệp liên quan đến hạch và vùng nách cần chú ý hơn đến những thay đổi của tay.

Đặc biệt, phù bạch huyết không nhất thiết xuất hiện ngay sau phẫu thuật. Nó có thể xuất hiện muộn hơn, vì vậy việc biết những dấu hiệu sớm vẫn rất quan trọng.

KHI NÀO TAY SƯNG CẦN ĐƯỢC KIỂM TRA SỚM?

Nếu bạn từng điều trị ung thư vú và gần đây bắt đầu thấy một bên tay nặng, căng, đầy hơn, nhẫn chật hơn hoặc kích thước tay thay đổi, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên viên phù bạch huyết để được đánh giá sớm.

Không cần chờ đến khi cánh tay sưng rất lớn.

Nếu tay đột ngột sưng nhiều, đau, nóng hoặc đỏ, cần được đánh giá y tế trước khi thực hiện massage hay MLD. Những biểu hiện này có thể liên quan đến những vấn đề khác cần được xử lý trước.

Nếu sưng tay đi cùng khó thở hoặc đau ngực, cần được chăm sóc y tế khẩn cấp.

KẾT LUẬN

Phù bạch huyết không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một cánh tay sưng rất lớn. Những thay đổi đầu tiên đôi khi chỉ là chiếc nhẫn chật hơn, mu bàn tay đầy hơn, một bên tay nặng hơn hoặc cảm giác căng nhẹ mà trước đây không có.

Điều này đặc biệt đáng chú ý ở người từng phẫu thuật ung thư vú, can thiệp hạch hoặc xạ trị vùng ngực – nách.

Nếu những thay đổi xuất hiện ở một bên tay và kéo dài hoặc thường xuyên lặp lại, đừng đợi tay sưng lớn mới đi kiểm tra. Phát hiện sớm giúp người bệnh có cơ hội được đánh giá nguyên nhân và bắt đầu kế hoạch chăm sóc phù hợp sớm hơn.

Đôi khi cơ thể không báo hiệu bằng một thay đổi thật lớn. Một chiếc nhẫn bỗng chật hơn cũng có thể là lời nhắc để chúng ta chú ý đến cánh tay của mình nhiều hơn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

Bioimpedance Spectroscopy for Breast Cancer-Related Lymphedema – Clinical Practice Guidelines, PMC — Hướng dẫn nhấn mạnh theo dõi và phát hiện phù bạch huyết dưới lâm sàng sớm, thay vì chờ đến khi tay đã sưng rõ mới can thiệp.

Diagnosis and Staging of Lymphedema – PMC — Tham khảo các đặc điểm lâm sàng của lymphedema như sưng chi, thay đổi mô/da, tiền sử tổn thương hạch bạch huyết, đồng thời nhấn mạnh cần chẩn đoán phân biệt với các nguyên nhân gây phù khác.

Symptoms and Breast Cancer–Related Lymphedema – PMC — Nghiên cứu ghi nhận những triệu chứng chủ quan như nặng, căng, sưng, cứng và hạn chế vận động có giá trị trong nhận diện người có nguy cơ/phù bạch huyết liên quan điều trị ung thư vú.

Diagnostic Approach to Lower Limb Edema – PMC — Tham khảo nguyên tắc đánh giá phù theo khởi phát cấp hay mạn, một bên hay hai bên và các nguyên nhân mạch máu/toàn thân; nguyên tắc phân biệt nguyên nhân này giúp tránh quy mọi biểu hiện sưng về hệ bạch huyết.